ECB bestaat niet meer

ECB bestaat niet meer

Het model waar de ECB op gestoeld was, bestaat niet meer. Het was er wel, maar werd als kalksteen door de woeste golven uit het zuiden tot zand geërodeerd. Hier en daar kan nog een overblijfsel gevonden worden aan (en onder) de voet van de ECB nieuwe stijl, maar effectief bestaat de ECB, zoals deze bedoeld was, niet meer. Ik voorzie een toekomst waar het risico bij banken, verzekeraars en pensioenfondsen nog verder zal toenemen en waar concepten zoals helikoptergeld daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd. Dit zijn werkelijk historische tijden, waar nog eeuwen over geschreven zal gaan worden, tranen duren immers het langst.

Those were the days

Weg zijn de dagen dat de ECB een uitvergroting was van de Duitse centrale bank (Bundesbank, Buba). Tijden waar conservatief werd omgegaan met het monetaire instrumentarium; liever te weinig dan teveel doen was een van de uitgangspunten. Monetair beleid zou ook nooit gebruikt mogen worden als vervanger voor fiscaal of economisch beleid (liggen bij overheid); ofwel, een centrale bank moet onafhankelijk zijn. Waar koopkracht belangrijker was dan korte termijn churn & burn denken. Het is allemaal om zeep geholpen. Sinds de Latijnse club (mixed met Neo-Keynesianen en MMTers) stiekem en geleidelijk een machtsgreep effectueerde bij de ECB, is het Buba clubje (Duitsland, Nederland, Finland, Oostenrijk) beetje bij beetje weggemoffeld. Zonder nationale rugdekking (denk aan Weidmann) kon deze club ook gemarginaliseerd worden; dit is onze regeringen zwaar aan te rekenen. En voor diegene die denkt dat deze beleidsbepalers ter verantwoording geroepen zullen gaan worden, heb ik slecht nieuws. Verder dan wat zondebokken (paar bankmedewerkers en wat misplaatste bonusmaatregelen) zal het niet komen.

Putje

Wat wel komen gaat is een toekomst waar zondaars zullen worden beloond ten kostte van de vrome medemens. Uiteindelijk zullen beide groepen elkaar de hand kunnen schudden als ze gezamenlijk door het afvoerputje gaan. Dit is namelijk de eindbestemming als dit beleid wordt voortgezet. Ik kan de importantie van hetgeen nu plaatsvindt niet genoeg benadrukken; dit zal al onze levens en die van onze nakomelingen raken en in de meeste gevallen niet positief.

Volgende halte

De ECB heeft donderdag de registers opengetrokken met een zestal maatregelen. Komt erop neer dat de ECB nog meer obligaties zal kopen (met nieuw geld); naast de staatsobligaties gaat ze nu ook investment grade (IG) bedrijfsobligaties opkopen. Het maandelijkse op te kopen bedrag is dan ook verhoogd van EUR 60 miljard naar EUR 80 miljard. Reden hiervoor is dat de EUR 60 miljard al voor problemen zorgde in de staatsobligatiemarkt; er waren steeds minder staatsobligaties die de ECB nog kon opkopen. Dus nu gaat ze ook IG bedrijfsobligaties (bedrijfsschulden) opkopen, maar deze markt is ook niet al te groot, zoals deze diagrammen laten zien (bron: Goldman Sachs):

IG debt_0

De ECB heeft gezegd dat ze geen IG obligaties zullen opkopen van de financiële sector, dus van de EUR 1,6 biljoen euro blijft maar iets van EUR 900 miljard over. De aankopen van de ECB zullen wederom een grote impact gaan hebben op de prijzen van deze obligaties, waardoor de rentevergoedingen op deze leningen nog lager zal worden, terwijl het onderliggende risico eigenlijk (gezien de economische omstandigheden) alleen maar groter wordt. En als de ECB is uitgekocht in dit gedeelte van de markt, zal het dus moeten afzakken en naar de markt voor rommelkredieten (high yield). De stoutste jongens van de klas zullen dus het nog langer kunnen volhouden (door meer maar goedkopere schulden). Intussen komt dit er dus op neer dat de gehele financiële sector (pensioenfondsen, banken en verzekeraars) geforceerd zullen zijn om meer risico te nemen voor nog minder potentieel rendement. Maar wat als de ECB ook hier uitgekocht raakt? Hoe kan het dan een ineenstorting voorkomen?

Gratis geld

Uiteindelijk zal het wellicht gaan neerkomen op een vorm van helikoptergeld. Deze term, bedacht door de econoom Friedman, geeft het idee weer dat de centrale bank en/of overheid gewoon geld uit een helikopter moet uitstrooien over de goegemeente. Ze zullen natuurlijk niet letterlijk helikopters gebruiken, maar het plan is om dan geld op de bankrekeningen te storten. Welke vorm dit aan gaat nemen is cruciaal, want een eenmalige storting zal niet direct tot hogere bestedingen leiden, immers de consument weet dat het eenmalig was (gedeeltelijke kwijtschelding van schulden kan wel, want dat leidt afnemend spaargedrag). Het zal dus vooral in de vorm moeten zijn van een extra inkomen. Zo wordt in deze context ook het basisinkomen genoemd, een zot plan waar ik dit over schreef (klik hier), maar ook extra overheidbestedingen kunnen inkomens doen stijgen.

Van droom naar nachtmerrie

Maar hoe je het wendt of keert, al deze plannen zijn gewoon verschillende uitvoeringen van monetaire financiering, iets wat uiteindelijk zal leiden tot mijn grootste nachtmerrie: Weimar. Voor de echt geïnteresseerde in dit stukje monetaire geschiedenis, is dit een leestip (klik hier). Het frappante is dus dat de Bundesbank totaal gedreven was om nog een Weimar te voorkomen. De ECB had dezelfde missie. Oh, the irony.