Weg met de Indianen!

Weg met de Indianen!

Door: Heiko de Boer

Onze westerse ideologie is gebaseerd op groei. Economische groei is het doel, stimuleren is de norm, krimp is onaanvaardbaar. Aspecten als duurzaamheid en eigen cultuur mogen die groei niet in de weg staan, lijkt het.

De nog levende ‘tribal peoples’ kennen geen groeiambities en inflatietargets, net als de Indianen van weleer. Voor de hoeders van de Amazone, in landen als Peru en Brazilië, is duurzaamheid en eigen cultuur belangrijk.

Darkening skies

Het IMF heeft de afgelopen maanden de wereldwijde economische groei telkens naar beneden bijgesteld. De verwachting voor het GDP-groeicijfer dit jaar staat nu op 2,9%. ‘Donkere wolken pakken zich boven de wereld’!

In landen als Rusland, Duitsland, Italië en wellicht zelfs China dreigt de bevolking af te nemen. De economische groei dreigt daarmee op termijn nog meer af te nemen. Immers, met minder mensen kan je minder produceren.

Groeien zelfs als we krimpen

Vrouwen worden daarom door staatslieden aangespoord meer kinderen te baren. Een land als China is op diverse manieren aan het experimenten om baby’s te produceren. 1,4 miljard is nog lang niet genoeg, gemanipuleerde Chinezen scoren wellicht sociaal ook beter.

In Nederland spreken partijen over het toelaten van meer immigranten, ten behoeve van de economische groei. Er is voldoende economisch potentieel, maar te weinig mensen om projecten uit te voeren. De beweging tegen immigranten lijkt te groeien, maar wordt als populistisch weggezet.

De westerse beschaving kent daarnaast een arsenaal aan stimuleringsmaatregelen. Je kan:

  1. De geldgroei exponentieel laten toenemen. Het rentewapen kent geen 0% ondergrens

meer waardoor telkens weer nieuwe projecten kunnen worden gefinancierd.

  1. De staatsschuld laten toenemen (zeer goedkoop dankzij lage rente) en toekomstige consumptie naar voren halen.
  2. De pensioenleeftijd verhogen, zodat mensen langer door kunnen produceren.

De vrije wil van de staat

De groei-ideologie heeft overwonnen en wordt wereldwijd toegepast. Overal ter wereld stijgt de geldhoeveelheid en dalen de rentes. China wedijvert met de V.S. om wie de grootste is (heeft?). Europa vindt dat niet achtergebleven kan worden in de economische rat- en innovatierace, wie niet mee wil doen met het Europa project moet maar voelen.

Wereldwijd verschijnen sterke ambitieuze leiders, met grootse groeiplannen, waar het stimuleringsarsenaal  in goede handen is en de concurrentie met andere regio’s kan worden aangegaan.

Of de vrije wil van de burger?

Volgens de Oostenrijkse school handelen mensen van nature om hun situatie te verbeteren. Zij rangschikken hun voorkeuren en nemen acties om deze op volgorde van belangrijkheid te realiseren.

Deze voorkeuren zijn subjectief en niet te meten. Voorkeuren kunnen gaan om consumptie, maar ook om schone lucht, vrije tijd of mooie natuur. Prijzen vervullen een signaalfunctie, gericht naar de voorkeuren van de samenleving.

De burgers in een samenleving hebben niet als doel het GDP alsmaar te laten toenemen. Het GDP is een statistische maatstaf met alle voordelen maar ook beperkingen van dien. Ook heeft een vrije samenleving niet als doel het inflatiecijfer ieder jaar met bijna 2%  te laten toenemen.

Een samenleving zou bij voorkeur koopkrachtverbetering nastreven. Een samenleving waarin iedere burger profiteert van efficiënt samenwerken en van dalende prijzen, zou meer stabiel zijn dan onze groeimaatschappij.

Begrijpen voor Ingrijpen

Het is cruciaal om te begrijpen wat ingrijpen in een samenleving doet.

Het laten toenemen van de geldhoeveelheid doet prijzen op termijn stijgen, maar verandert niets aan reële variabelen als productie en werkloosheid. Zie ook de ECB-publicatie ‘Price Stability – Why is it important for you’, uit 2009. Meer of minder geld, je moet nog steeds aan het werk om dingen te maken of projecten uit te voeren.

Door het laten toenemen van de geldhoeveelheid wordt tijdelijk een kunstmatige injectie gegeven aan een samenleving. Volgens de ‘Austrian Business Cycle’ (ABC) theorie zal deze hausse na verloop van tijd worden gevolgd door een correctie. Op deze manier ontstaat een ‘boom-bust’ cyclus.

Door de manier van geldgroei, via uitgifte van leningen of schuld, ontstaat een welvaartsverschuiving. De financiële wereld zelf profiteert als eerste. Diegenen die het beste toegang hebben tot het nieuw gecreëerde geld profiteren ook. Dit is in het algemeen de meer welvarende medemens, die meer onderpand heeft en eerder een lening krijgt dan de minder welvarende burger.

Vandaar de observatie van Pikkety. De rijken worden rijker. Door de toegenomen prijzen gaan de armen er helaas maar beperkt op vooruit, of ervaren zelfs enig koopkrachtverlies.

Niet ingrijpen in de natuur

Volgens de Oostenrijkse School is het beter niet in te grijpen in de economie. Laat de prijzen hun werk doen. De mens streeft van nature naar vooruitgang. Het maakt niet uit of prijzen gemiddeld dalen of stijgen, zolang ze maar gevormd zijn naar de voorkeuren van de samenleving.

Dit geldt ook voor de rente. Rente is een categorie van het menselijk handelen. Een jongere bevolking zal willen investeren, om later meer te kunnen consumeren. Hun  tijdsvoorkeur geeft aan om geld aan te bieden, ten behoeve van investeringen. Hoe meer geld wordt aangeboden, hoe lager de rente relatief zal zijn.

Andersom heeft een oudere bevolking later juist minder nodig en zal dus relatief minder willen investeren. De rente zal relatief hoger zijn dan bij een jongere bevolking. Als een bevolking geleidelijk krimpt en ouder wordt zal de rente, zonder ingrijpen van een centrale bank, geleidelijk gaan stijgen.

De productiestructuur richt zich dan naar de wensen van deze burgers. Als er minder wordt geïnvesteerd door een oudere bevolking zal de productiestructuur krimpen. Er is immers later minder nodig. Daar staat tegenover dat het mindere geld dat wel wordt geïnvesteerd beter rendeert. De marginale opbrengst van investeringen is dan als het ware hoger.

Het arsenaal aan stimuleringsmaatregelen daarentegen is dan ook bedrog:

  1. De geldgroei exponentieel laten groeien geeft nare boom-bust bijwerkingen, welvaartsverlies voor de minder welvarende en per saldo slechts prijsstijgingen.
  2. Door de staatsschuld te laten toenemen leven wij op te grote voet en teren wij in op de toekomst.
  3. Door de kunstmatige lage rentes en het overvloedige geld, renderen investeringen niet meer. De verplichtingen van pensioenfondsen, verdisconteert tegen bijna 0 rentes, zwellen aan. Goedwillende burgers worden ondergeschikt aan het economische systeem en gedwongen langer en langer door te werken. Volledige werkgelegenheid, tot het einde aan toe. Met rentes onder nul moeten wij zelfs doorwerken tot na onze dood.

Oostenrijkse Indianen

Als een bevolking zou kiezen voor minder consumptie en meer schone natuur, dan zullen rentes en prijzen zich aanpassen naar deze subjectieve voorkeuren, in plaats van naar de voorkeuren van groei-minnende staatslieden. De economie zou er dan heel anders uitzien.

De nog bestaande ‘tribes’ lijken een voorkeur te hebben voor beheerst consumeren en het in stand houden van de leefomgeving. In landen als Peru en Brazilië betreffen dit de hoeders van de Amazone. Duurzaamheid staat hoog op hun voorkeurslijst.

Kappen om te groeien

Duurzaamheid is niet van groot belang voor de nieuwe regering in Brazilië, economische hervormingen wel. Beleggers prijzen het economische beleid van Bolsonaro. Het geld van duurzaam beleggende pensioenfondsen stroomt enthousiast naar dit land, ter financiering van de schuld en het kunnen investeren in een mooie toekomst.

Met alsmaar lagere rentes wereldwijd lonen steeds meer projecten. Zo ook in Brazilië waar wegen worden aangelegd door de Amazone en de groene longen van de aarde verder worden gecultiveerd. Het oliebedrijf Geopark, gefinancierd door diverse beleggingsfondsen en banken, is bezig met een project in het Amazone land van de Achuar tribe in Peru. Kappen in de Amazone loont. Kappen in onze bossen doen wij in Nederland toch ook?

Lang leve de groei!

Hoogconjunctuur of niet, krimpende bevolkingen of niet, slecht voor het klimaat of niet, met de juiste stimulansen kunnen we vast nog sneller doorgroeien.

Dat er nog tribes zijn, die geen contact hebben gehad of willen hebben met de westerse samenleving, is een wonder. Dergelijke stammen, die niets moeten hebben van onze westerse cultuur, staan onze groei-ambities in de weg en gedragen zich zowaar populistisch. Homo-incrementum zal overwinnen. Weg met de Indianen!

Geef een reactie