Maatschappij van zwakkelingen

Maatschappij van zwakkelingen

Het gedachtegoed van de maakbare samenleving kent vele slachtoffers. Allerlei ingrepen in ons maatschappelijk verkeer zijn dan wel gestoeld op goede bedoelingen, maar de uitwerking is vaak averechts en dus slecht. Telkens weer is het bewijs daar, maar desondanks blijft dit gedachtegoed populair. Daarmee lijkt het steeds meer op een soort religie. De uitwerking van wat meer recente ingrepen hebben ervoor gezorgd dat onze maatschappij gedomineerd wordt door zwakte in de breedste zin des woords.

Financiële regulering

Ik zal drie voorbeelden aandragen die het bovenstaande onderstrepen. Het eerste voorbeeld betreft financiële regulering. Zoals u weet staat op elke financiële folder of het in of buiten AFM toezicht valt en moeten financiële dienstverleners zich aan heel veel regels houden om niet in overtreding te zijn. Elke belegger moet bijvoorbeeld een profiel aangemeten krijgen dat bepaalt welk risico en welke asset classes en beleggingstechnieken wel of niet geschikt voor hem zijn. Klinkt niet slecht op eerste gezicht, maar ik kan zo drie slechte uitwerkingen noemen:

1) doordat er ergens een AFM stempel op zit en dat Kifid/DSI als een soort vangnet fungeren voor beleggers, doen ze hun best niet meer om investeringsvoorstellen grondig te bestuderen. Het idee is als de AFM er naar heeft gekeken, het wel goed moet zijn en dat als er iets misgaat, er via allerlei klachtenprocedures het geïnvesteerde geld teruggehaald kan worden. Dit soort reguleringen maakt investeerders lui en zorgt bovendien voor economische misallocatie (verkeerde projecten krijgen kapitaal).

2) De enorme hoeveelheid aan financiële reguleringen, zorgt ervoor dat alleen de grote partijen het kunnen bekostigen; kleine partijen moeten fuseren of de deuren sluiten en nieuwe partijen wordt het toetreden van de markt nagenoeg onmogelijk gemaakt. De concurrentie verdwijnt hierdoor, wat slecht is voor prijzen.

3) Samenhangend met punt 2, zorgt het ook voor een kwalitatief slecht aanbod. Allereerst omdat concurrentie min of meer afwezig is, waardoor product/service innovatie op een laag pitje komt te staan. Ten tweede doordat de regelgeving de eenheidsworst benadering promoot en maatwerk ontmoedigt. Het eerste is namelijk goedkoper en veiliger voor de financiële instelling, terwijl maatwerk in de gereguleerde context vaak gewoon te riskant is. Uiteindelijk is de klant hier niet bij gediend.

 

Het beschermen tegen onwelgevallige meningen

Ook een nieuwe trend is het beschermen van mensen tegen onwelgevallige meningen. Op universiteiten zijn er safe spaces, waar studenten kunnen schuilen en zeker weten dat er geen harde meningen worden verkondigd. Onlangs kwam Jordan Peterson naar de UVA om een lezing te geven en enkele medewerkers protesteerden tegen zijn komst, want Peterson is controversieel. Sinds wanneer gaan medewerkers van een instituut dat kennis zou moeten promoten, protesteren tegen de komst van iemand met een sterke mening? Zouden zij juist de studenten niet moeten blootstellen aan een grote diversiteit aan sterke meningen en zo doende de studenten hun eigen kritische vermogens aan te spreken, zodat zij zelf een mening leren vormen, zich verbaal leren te verweren en het besef krijgen dat het uitwisselen van ideeën juist goed is? Nee, in plaats daarvan lijken de medewerkers van deze universiteit de studenten hun eigen overtuiging te willen meegeven. Het activisme heeft dus niet alleen ons journaille aangetast, maar ook onze centra van kennisvorming. Er wordt nu een cultuur gekweekt waarin de emotie en niet objectiviteit de boventoon voert. Het intellectuele proces wordt hiermee geblokkeerd door enerzijds mensen de facto het woord te ontnemen door het gevaar een label opgeplakt te krijgen (-foob of iets eindigend op –ist). Anderzijds wordt door het benadrukken van de emoties, het idee geschapen dat alle mensen recht hebben op een goed gevoel (en dus het recht hebben om beschermd te worden tegen een slecht gevoel). Buiten het feit dat dit totaal onwerkbaar is (immers, hetzelfde feit bewerkstelligt verschillende emoties bij verschillende personen), zorgt het voor een intellectuele blokkade; een closed mind so to speak.

Bedrijven kiezen het zekere voor het onzekere

Het derde voorbeeld betreft de uitwerking die het bovenstaande heeft op het bedrijfsleven. Een bedrijf wil niemand beledigen, want bad for business natuurlijk. Er is maar een kleine minderheid nodig om bedrijven te bewegen veranderingen aan hun product door te voeren. Zo hebben veel pepernootzakjes geen opdruk met Zwarte Pieten en wordt het kruis op de hoed van de Sint weggelaten om de niet christelijke gelovigen geen slecht gevoel te geven. Ook bij cateringbedrijven, slaat deze slappe hap benadering toe. Veelal wordt alles maar halal gemaakt, omdat makkelijker voor de leveranciers en cateraars is. Echter, hiermee wordt gecatered naar een mondige minderheid, terwijl de grote meerderheid er niets van weet en zodoende onwetend bepaalde manieren van slacht bevordert en bepaalde voedselproducten geheel van het menu doet verdwijnen. Maar ook de humorbranche heeft last van dit nieuwe denken. Maak een verkeerde grap en de mondige minderheid valt, met behulp van sensatie (emotie) zoekende journalisten, over je heen, met soms verstrekkende gevolgen. Humor, naar mijn mening het meest belangrijke smeermiddel in de maatschappij, wordt zo ook dood gemaakt. Deze komiek (aanrader!) vat de waanzin mooi samen: klik hier.

Besef

Het komt er dus op neer dat de gevaren van de maakbare samenleving gedachte leidt tot de wens om de samenleving beter te maken door van bovenaf deze maatschappij aan te sturen. Dit leidt juist tot onwerkbare situaties, tot intellectuele verarming, een omgeving waar demoniseren regel in plaats van uitzondering is, waar regulering mensen juist zwakker in plaats van sterker maakt en waar onze keuzemogelijkheden door bedrijven wordt belemmerd. Het is tijd to MAN-up (ja niet LBGTQS-up of iets dergelijks; ik gebruik gewoon de term die ervoor staat) en stand-up om tegenwicht te bieden, want een maatschappij vol zwakkelingen zal uiteindelijk de ruimte geven aan monsters.

 

Geef een reactie