Het gevaar van een steeds kleinere wereld

Het gevaar van een steeds kleinere wereld

In de financiële wereld boezemt niets meer angst in dan een systeemcrisis. Dit is een crisis waar, de naam zegt het al, het systeem niet meer functioneert. We zaten dicht tegen een dergelijke crisis aan toen Bear Stearns en Lehman Brothers ten onder gingen; de vele betrokken financiële partijen wisten niet waar zij aan toe waren en miljarden aan transacties (die normaal 3 dagen duren voor deze verwerkt zijn) hingen in de lucht. Er werd door alles en iedereen getwijfeld aan de impact van deze faillissementen en wie de volgende zou zijn, en wie daar dan weer last van zou krijgen. Dit wordt al snel een selfullfilling prophecy waar door gebrek aan vertrouwen in elkaar, het gehele systeem instort.

De vloek van vervlechting

Een van de reden dat dit kan, heeft te maken met balansen en het eigen vermogen van financiële partijen; vaak zijn deze te leveraged (te weinig liquide & harde eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal), waardoor bij twijfel (denk aan een bankloop), er gelijk problemen ontstaan. Maar dit is niet het enige wat speelt in dezen, want als één partij dan failliet gaat, so what? Het achterliggende, maar oh zo relevante, probleem is dat de financiële sector zo enorm verweven is geraakt. Banken, verzekeraars, pensioenfondsen, overheden, brokers, en zo verder hebben steeds meer blootstelling naar elkaar. Dus als er in deze keten één partij door de knieën gaat, dan is dat zelden zonder effect op de anderen. Deze vervlechting heeft veel gebracht: meer en snellere handel, makkelijker investeren in buitenland, betaalgemak, risicospreiding, et cetera, maar heeft er dus ook voor gezorgd dat ze allemaal in hetzelfde bootje zitten. Too Big To Fail is daar dus een voortvloeisel van.

Alomvattend

Nu betreft dit de financiële wereld, maar de vervlechting geldt voor zoveel gebieden. Denk aan informatievoorzieningen, internet, handelsblokken, reismogelijkheden, energiesector, politiek, farmasector, en zo verder. Onze wereld is verdomd kleiner geworden. Dit alles heeft enorm veel opgeleverd (welvaart in de ruimste zin des woords), maar de kans op een systeemcrisis is daarmee wel toegenomen.

Minder maar grotere conflicten

Net zoals de vervlechting in de financiële sector tot één grote crisis kan leiden, zo ook kan de voornoemde vervlechting leiden tot een mondiaal conflict. Het risico op een conflict is lager geworden door de vervlechting, maar als er een conflict komt, dan is het gelijk bingo. De vraag kan dus gesteld worden of we deze vervlechting wel moeten nastreven.

Flexibiliteit, ontvlechting en isolatie

Wellicht is het beter om voor samenwerking te gaan, maar deze niet te rigide in te bouwen en waar nodig te limiteren dan wel af te bakenen. Hierdoor kunnen partijen zich altijd terugtrekken en zo een kettingreactie op een conflict voorkomen. Er wordt als het ware een isolatiemogelijkheid ingebouwd.

Vervlechting en centralisme gaan hand in hand

De vervlechting heeft ook het effect dat het tot centralisme leidt (EU, IMF, Wereldbank, BIS, VN, ECB, ASEAN, Mercosur, NAVO, NAFTA, WTO, ICJ ,enz.) en tot meer centralisme uitnodigt bij de tegenpartij(en). Er ontstaat dus een soort centralistische wedloop. De snelheid en breedte waarmee deze plaats vindt, kan juist destabiliserend werken.

Meer is beter

Ik heb liever 100 kleinere nieuwsorganisaties, dan het geringe aantal wat we nu hebben. Ik heb liever losse handelscoalities dan een centralistische EU die een one-size-fits-few (one) handelsakkoord afsluit namens alle lidstaten. Ik heb liever 100 Facebooks en Googles dan de huidige monopoliepositie die zij nu hebben verworven. De kleinere partijen, met meer concurrentie en meer pluriformiteit, leveren juist meer stabiliteit op langere termijn.

Houdbaarheid op langere termijn uit het oog verloren

Het bovenstaande is geen pleidooi voor autarkische samenlevingen, maar voor meer behoedzaamheid jegens centralisme en vervlechting. Een decentraal systeem kan dan op korte termijn minder opleveren, maar is ten minste houdbaar op langere termijn; als het misgaat, dan is het een lokale aangelegenheid en dus niet de aanzet tot een systeemcrisis. Bij centralisme kan dus getwijfeld worden aan deze houdbaarheid. Bij een centralistische en vervlochten wereld, worden de stakes steeds hoger. Dit leidt niet alleen tot minder en grotere conflicten, maar ook tot situaties waarin een redding dus onmogelijk gemaakt wordt. De grens van Too Big To Save zal eerder overschreden worden in een centralistisch dan in een decentralistisch systeem. De volgende keer als u ergens leest of hoort dat iets Too Big To Save is, dan is dat een goede indicatie dat de vervlechting en centralisme te ver is doorgeschoten. De weg terug vinden is echter verdomd moeilijk, zeker als de centralisten maar de sprong voorwaarts blijven maken onder het mom van TINA (there is no alternative)…

Geef een reactie