Economische waanzin neemt toe

Economische waanzin neemt toe

Verschillende instanties en economen waarschuwen dat overheden zich (beter) moeten voorbereiden op de volgende crisis. Veelal betreft het een typisch Keynesiaanse recept wat wordt aangedragen en daarmee gaat de economische waanzin niet af maar juist toenemen.

Keynesiaanse formule

De keynesiaanse formule is simpel: door vraaguitval van de consument en bedrijven, moet de overheid zorgen dat de vraag op peil blijft door meer overheidsuitgaven te doen en daarmee dus de economie. Wanneer het dan weer beter gaat dan kan de overheid zich juist weer onttrekken aan de markt. Simpel gezegd moeten overheden meer geld gaan uitgeven. In de aanloop naar de crisis zullen er dus fiscale buffers aangelegd moeten worden (overheden moeten dus nu gaan mikken op overschotten, zodat ze bij een crisis ruimte hebben om grote tekorten op te vangen).

Stoute overheden

Nu zijn alle overheden sterren in het volgen van het tweede gedeelte van de formule: meer uitgeven in slechte tijden. Echter, in goede tijden leggen ze vaak geen, te kleine of helemaal geen fiscale buffers aan. Maar dat is niet eens het echte probleem wat ik heb met de Keynesiaanse formule, maar daar kom ik later op terug.

Wagen voor het paard

Er zijn namelijk allerlei varianten van dit soort demand economics ofwel economieleer die de VRAAG ziet als het begin van alles (dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Oostenrijkse School die juist de nadruk legt op AANBOD). Zo wil de bekende econoom Rogoff dat negatieve rente mogelijk moet zijn, zodat spaarders gestraft worden als ze blijven sparen, waardoor ze hun spaartegoeden opnemen en uitgeven. Dit is eigenlijk waanzin die geen uitleg behoeft, maar als zou ik meegaan in die gedachtegang, dan wil Rogoff ook dat cash geld wordt verboden, anders nemen mensen hun spaargeld op en leggen het onder hun matras in plaats van het uit te geven. Over het verbod op cash om de financiële repressie effectieve te laten zijn, heb ik het nodige geschreven (zie hier bijvoorbeeld).

Keynesiaans beleid juist een oorzaak

Het probleem echter van al deze ideeën van de aanbodeconomen, is dat het een misdiagnose is. Eentje die ik wel begrijp, want een juiste diagnose zal juist uitwijzen dat het Keynesiaanse beleid juist de hoofdoorzaak is van de huidige dan wel komende ellende. Door de vraag in de economie kunstmatig te stimuleren op allerlei verschillende manieren (drukken van de rente, liquiditeit in de markt pompen, fiscale tekorten laten oplopen, en zo verder), heeft er een enorme misallocatie plaatsgevonden in de economie. Simpel gezegd, is het geld aan de verkeerde dingen uitgegeven. Door een teveel aan geld, door een lage rente en andere monetaire ingrepen, zijn de prijzen van bepaalde bezittingen flink opgelopen en wordt risico niet of nauwelijks ingeprijsd. Door deze ingrepen, is er vooral veel geld terechtgekomen in de financiële markten en daar ligt ook gelijk een grote aanwijzing dat het Keynesiaanse (en MMT) beleid niet de gewenste resultaten brengt, maar de boel juist verergert.

Ongezonde situatie

Zo is er door de ingrepen veel gebeurd met aandelen, obligaties en vastgoed. De prijzen daarvan zijn flink opgelopen en hebben daardoor paradoxaal steeds meer vraag opgeleverd. Ook toen het geïnjecteerde geld (direct en indirect) terecht kwam bij de bedrijven, kozen deze er vaak voor om aandelen in te kopen of andere bedrijven over te nemen. Dit is nou niet echt een gezonde situatie, want de bedrijven investeren dus nauwelijks in kapitaalgoederen. Hierdoor lopen de winst per aandeel cijfers mooi op (waardoor ook de aandelenkoers weer stijgt), maar toekomstige winsten kunnen gaan lijden onder deze onderinvestering; de toekomstige productie zal dan geen of nauwelijks groei vertonen. De productiviteit zal dus niet flink toenemen (in sommige gevallen zal deze zelfs afnemen).

Schulden zijn zowel oorzaak en symptoom

Als door te weinig, dan wel slechte investeringen de productiviteitsgroei geremd wordt, dan is dat vervelend, maar als het grotendeels met krediet is gefinancierd, kan het ronduit rampzalig worden. Waar de productiviteit een stijging heeft laten zien van ongeveer 22% in de VS en 11% in de EU sinds 1995 (tot en met medio 2016) en de totale schulden (ik pak G20 AEs als proxy) zijn toegenomen met meer dan iets van 25% (zie hieronder in geel).

Als de schulden harder groeien dan de productiviteit, dan betekent dit dat deze schulden steeds onhoudbaarder worden. Als ik zou corrigeren voor de rentes die kunstmatig laag zijn gehouden en risico’s die nauwelijks tot niet zijn ingeprijsd, dan moet de productiviteit snel omhoog, of de schulden snel omlaag. Aangezien ik beide niet zie gebeuren, steven wij af op een schuldencrisis 2.0 (en dus ook een eurocrisis 2.0). De Keynesiaanse voorstellen om gewoon meer geld te printen, rentes negatief te maken, cash te verbieden en overheden flink te laten spenderen, kunnen op korte termijn wellicht wat positief effect sorteren, maar op midden- tot lange termijn worden de problemen juist groter, dus laten wij alstublieft eens een gedegen beleid uit gaan stippelen en uit het schuldgedreven piramidespel stappen.

 

 

 

 

2 reacties op “Economische waanzin neemt toe”

  1. putter says:

    Alexander, wederom de spijker op de kop, begin een politieke partij en ik doe mee, ga ik voor het eerst sinds 50 jaar weer stemmen !

  2. Alexander Sassen van Elsloo says:

    Heb ik gedaan, VNL, maar dat liep niet goed af..

Geef een reactie